Đã có nhiều gia chủ hỏi chúng tôi đúng một câu sau khi mang chiếc bàn đá về nhà: bàn trà mặt đá có bền không? Câu trả lời ngắn là có. Đá tự nhiên chịu nhiệt và chịu va đập khá tốt. Dùng đúng cách, độ bền thường vượt xa gỗ hay kính. Tuy vậy, đá có điểm yếu riêng nằm ở chuyện thấm nước và ăn màu. Mức độ đó phụ thuộc nhiều vào loại đá và lớp hoàn thiện bề mặt.
Làm nghề chế tác đá nhiều năm, chúng tôi nhận ra phần lớn chuyện “bàn đá bị hỏng” không xuất phát từ bản chất của đá. Nguyên nhân thường là chọn nhầm loại đá so với nhu cầu, hoặc bảo quản chưa đúng cách. Hiểu tính chất của đá, bạn sẽ giữ được mặt bàn đẹp trong thời gian dài.
Vì sao mặt đá hay bị phàn nàn trong phòng khách
Mặt đá có những chỗ nhạy cảm riêng. Qua trao đổi với khách hàng, chúng tôi thấy có ba phàn nàn gặp nhiều nhất. Thứ nhất là đặt ly nóng xuống rồi để lại vệt loang. Thứ hai là đổ trà làm ố mặt bàn. Thứ ba là va chạm khiến cạnh bàn bị sứt.
Có một khách từng mua bàn đá granite, để tách trà đặc qua đêm mà chưa kịp lau. Sáng hôm sau mặt bàn xuất hiện một vệt sẫm rõ ràng. Lỗi không nằm ở đá mà ở thói quen để chất lỏng nằm lâu trên bề mặt. Khi phân biệt được đâu là lỗi do vật liệu, đâu là lỗi do cách dùng, việc xử lý sẽ dễ dàng hơn nhiều.
Đặt ấm trà nóng lên bàn đá có an toàn không?
Đá tự nhiên chịu nhiệt tốt hơn gỗ rất nhiều. Nó không cháy và không biến dạng ở mức nhiệt của một ấm trà thông thường. Rót trà xong rồi đặt ấm lên mặt đá là chuyện hoàn toàn bình thường.
Thứ thật sự gây hại là sốc nhiệt. Nếu bạn lấy nồi đất vừa khỏi bếp rồi đặt thẳng xuống mặt đá lạnh, chỗ đó có thể bị rạn. Chúng tôi thường khuyên khách lót một tấm đế cách nhiệt hoặc miếng gỗ mỏng bên dưới. Dấu hiệu nứt do sốc nhiệt thường là một đường chỉ mảnh chạy từ mép vào trong, hay xuất hiện sau nhiều lần đặt vật nóng cùng một chỗ.
Chống thấm: vì sao đá vẫn có thể hút nước
Đá tự nhiên có những lỗ li ti bên trong, gọi là độ xốp. Đá càng xốp thì càng hút nước và càng dễ ăn màu. Granite thường đặc nên hút nước ít hơn. Marble đẹp về vân nhưng xốp hơn, nên dễ ố hơn.
Bạn có thể tự kiểm tra ngay khi chọn đá. Nhỏ vài giọt nước lên một góc khuất, đợi khoảng mười đến mười lăm phút rồi lau đi. Nếu chỗ vừa nhỏ nước có quầng sẫm lại, đá đang hút nước khá mạnh. Lớp phủ bảo vệ (sealer) giúp bịt bớt các lỗ này, nhưng lớp phủ không tồn tại mãi mãi, nên cần phủ lại theo định kỳ.
Các loại đá thường dùng làm mặt bàn trà
Granite cứng, ít thấm và chịu được việc dùng hằng ngày. Nếu nhà đông người hoặc có thói quen uống trà, cà phê liên tục, granite là lựa chọn an tâm hơn cả.
Marble có vân đẹp và mang lại vẻ sang trọng rõ rệt. Đổi lại, nó dễ ăn màu hơn và cần lau chùi, bảo dưỡng thường xuyên hơn. Những khách ưu tiên thẩm mỹ thường chọn marble và chấp nhận chăm sóc kỹ.
Các loại đá tự nhiên khác như onyx hay cẩm thạch Việt Nam mỗi loại có đặc tính riêng. Bạn nên cân nhắc theo cách sử dụng và ngân sách, đừng chọn chỉ vì đẹp. Nếu muốn so sánh thêm về đặc tính các loại đá, bạn có thể xem danh mục đá thạch anh của bên mình, vì đá thạch anh cũng là nhóm vật liệu đáng tìm hiểu khi chọn đá cho không gian sống.
Xử lý ngay khi bị đổ nước màu, trà đặc hay cà phê
Nguyên tắc chúng tôi nhắc đi nhắc lại với khách là lau ngay. Đừng để chất lỏng khô tự nhiên trên bề mặt, vì khi khô, màu sẽ thấm sâu vào lỗ đá và việc xử lý khó hơn nhiều.
Với trà và cà phê, dùng khăn mềm thấm nhẹ trước, rồi lau lại bằng nước ấm pha chút xà phòng trung tính. Với rượu vang hay nước ngọt có màu, làm tương tự rồi lau khô ngay. Hãy tránh giấm mạnh, chất tẩy có axit và bột mài thô, vì những thứ này làm mòn lớp bóng và để lại vệt mờ khó coi.
Nếu vết ố đã ăn sâu sau nhiều ngày, đừng tự chà mạnh. Hãy nhờ thợ đánh bóng hoặc phục hồi bề mặt. Họ có máy móc và chất chuyên dụng để xử lý mà không làm hỏng đá.
Bảo dưỡng định kỳ để mặt đá bền lâu
Mỗi ngày, lau nhanh bằng khăn ẩm để bỏ bụi và vết nước. Mỗi tuần, vệ sinh kỹ hơn một lần. Mỗi năm, nên kiểm tra và phủ lại lớp chống thấm. Thời điểm cụ thể còn tùy mức độ sử dụng và loại đá.
Góc và cạnh bàn là chỗ dễ sứt nhất khi có người va vào. Một mẹo đơn giản là dán miếng đệm cao su mỏng ở các góc. Ngoài ra, đừng đặt bàn ngay lối đi lại đông người. Những việc nhỏ như vậy giúp kéo dài tuổi thọ của cạnh bàn đáng kể.
Chi phí và tuổi thọ dự kiến của bàn trà mặt đá
Giá bàn đá phụ thuộc vào loại đá, kích thước và mức độ hoàn thiện, nên khó đưa ra một con số chung. Điều chúng tôi muốn khách nhìn vào là giá trị sử dụng lâu dài, không chỉ giá mua ban đầu.
Khi được bảo dưỡng đúng cách, mặt đá có thể dùng qua nhiều thập kỷ. Trong khi đó, bàn gỗ thường phải sơn lại hoặc thay mới sau thời gian ngắn hơn khi gặp ẩm và va đập. Đầu tư một lần cho mặt đá tốt thường tiết kiệm hơn về lâu dài, miễn là bạn chăm sóc đều đặn.
Chọn đá theo không gian tiếp khách và không gian thờ cúng
Đá tối màu, vân đậm hợp với phong cách trang nhã và dễ phối với nội thất gỗ sẫm màu. Ngược lại, đá sáng vân nhẹ phù hợp phòng khách hiện đại, giúp không gian thoáng hơn.
Kích thước mặt bàn nên tương xứng với diện tích phòng. Bàn quá lớn làm phòng chật, còn bàn quá nhỏ khiến không gian mất cân đối. Nếu cần kích thước hay vân đá riêng, đặt chế tác theo yêu cầu thường hợp lý hơn mua sẵn. Bạn cũng có thể tham khảo bộ sưu tập đá quý của bên mình để hình dung rõ hơn về màu sắc và vân đá.
Câu hỏi thường gặp
Mặt bàn trà đá có bị nứt khi thời tiết thay đổi không?
Đá tự nhiên ít bị nứt vì thời tiết hơn gỗ. Nứt thường đến từ sốc nhiệt đột ngột hoặc va đập mạnh, chứ không phải từ độ ẩm bình thường trong nhà.
Giữ bàn tránh xa nguồn nhiệt trực tiếp và luôn lót đế khi đặt vật nóng sẽ giảm rủi ro đáng kể.
Đá marble và granite, loại nào tốt hơn cho bàn trà?
Granite bền hơn và ít thấm hơn, rất hợp với người dùng hằng ngày. Marble đẹp về vân nhưng cần chăm sóc kỹ hơn.
Nếu ưu tiên sự tiện dụng, hãy chọn granite. Nếu ưu tiên thẩm mỹ và sẵn sàng bảo dưỡng, marble là lựa chọn đáng cân nhắc.
Đặt ly nước lạnh lên mặt đá có gây đọng nước và ố không?
Ly lạnh làm ngưng tụ hơi nước ở bên ngoài. Nước này nếu để lâu có thể thấm vào mặt đá, nhất là loại xốp. Lau khô đáy ly và dùng lót ly là cách đơn giản nhất để tránh tình trạng này.
Bao lâu nên phủ lại lớp chống thấm cho mặt bàn?
Thời gian còn tùy loại đá và tần suất sử dụng. Với bàn dùng hằng ngày, chúng tôi thường khuyên kiểm tra mỗi năm một lần. Khi thấy nước không còn lặn nhanh trên bề mặt, bạn nên phủ lại ngay.
Có thể tự sửa vết sứt nhỏ trên cạnh bàn đá không?
Vết sứt rất nhỏ có thể xử lý bằng keo chuyên dụng cho đá cùng màu. Tuy nhiên, nếu thiếu kinh nghiệm thì khó đạt độ hoàn hảo. Với vết sứt lớn hoặc nằm ở vị trí chịu lực, bạn nên nhờ thợ chế tác đá xử lý để đảm bảo an toàn và thẩm mỹ.